x

ภาพพล.ต.อ. ศรีวราห์ รังสิพราหมณกุล “ก้มตัวไหว้” นายเปรมชัย กรรณสูต ผู้บริหารระดับสูงของบริษัทดังซึ่งตกเป็นผู้ต้องหาในคดีล่าเสือดำในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวร ถูกส่งต่อกันทั่วโลกไซเบอร์ พร้อมเสียงวิจารณ์ต่อนายตำรวจใหญ่ของไทยทำนองว่าแสดงความเคารพแบบออกนอกหน้า
 
ข้อถกเถียงเรื่องความเหมาะสมระหว่างการพิจารณาคดีที่นายเปรมชัย พร้อมกลุ่มนักท่องเที่ยวอีกจำนวนหนึ่งถูกเจ้าหน้าที่ควบคุมตัวในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าทุ่งใหญ่นเรศวร จากที่ตั้งแคมป์พักบริเวณจุดห้ามตั้ง และตรวจค้นซากสัตว์หลายชนิดพร้อมอาวุธปืนจำนวนหนึ่งใกล้กับจุดที่พักของนายเปรมชัย เรื่องนี้กลายเป็นประเด็นซ้ำขึ้นมาอีกครั้งเมื่อปรากฏภาพพล.ต.อ. ศรีวราห์ รังสิพราหมณกุล รองผู้บัญชาการตำรวจแห่งชาติ “ก้มเอวไหว้” นายเปรมชัย ซึ่งเพิ่งมาพบพนักงานสอบสวนที่จังหวัดกาญจนบุรี 
 
ภาพเหตุการณ์ที่ถูกวิจารณ์กันเป็นภาพลักษณะพล.ต.อ. ศรีวราห์ ก้มตัวไหว้นายเปรมชัย เมื่อมีผู้จับภาพจังหวะนี้ไว้และเผยแพร่ต่อกันทำให้เกิดกระแสวิจารณ์และตั้งคำถามต่อการกระทำของเจ้าหน้าที่ตำรวจ 
 
อย่างไรก็ตาม เมื่อนำคลิปในเหตุการณ์มาประกอบจะพบว่า จังหวะที่พล.ต.อ. ศรีวราห์ ไหว้นั้นสืบเนื่องมาจากที่นายเปรมชัย เป็นผู้ยกมือไหว้ทักทายก่อน จากนั้นพล.ต.อ. ศรีวราห์ จึงรับไหว้ แต่เมื่อแค็ปภาพนิ่งจากวีดิโอโดยไม่ได้พิจารณาบริบทสถานการณ์ประกอบกันไปด้วยจึงทำให้หลายคนเข้าใจว่าเจ้าหน้าที่ตำรวจก้มตัวไหว้ผู้ต้องหา
 

 
แม้ข้อเท็จจริงจะออกมาว่าภาพก้มตัวไหว้นั้นมีที่มาจากการรับไหว้ แต่ประเด็นวิจารณ์ยังไม่หมดแค่นั้น เมื่อมีผู้ตั้งคำถามต่อว่า การรับไหว้ด้วยการก้มตัวขนาดนั้นเป็นสิ่งเหมาะสมหรือไม่ 
 
กรมส่งเสริมวัฒนธรรม กระทรวงวัฒนธรรม เผยแพร่บทความเรื่อง “การไหว้ มารยาทไทยที่ควรสืบทอด” ระบุระดับการไหว้ 3 ระดับ ได้แก่
 
1. ไหว้พระรัตนตรัย
 
2. ไหว้ บิดา มารดา ปู่ ย่า ตา ยาย ครู อาจารย์และผู้ที่เคารพนับถืออย่างสูง
 
3. การไหว้บุคคลทั่วๆไป ที่มีวัยวุฒิสูงกว่าเราไม่มากนัก รวมถึงใช้แสดงความเคารพผู้ที่เสมอกันหรือเป็นเพื่อนกัน
 
(พล.ต.อ.ศรีวราห์ อายุ 58 ปี นายเปรมชัย อายุ 63 ปี)
 
การไหว้ระดับที่ 3 ใช้สำหรับไหว้บุคคลทั่วๆไป ที่มีวัยวุฒิสูงกว่าเราไม่มากนัก รวมถึงใช้แสดงความเคารพผู้ที่เสมอกันหรือเป็นเพื่อนกันได้ด้วย โดยให้นิ้วหัวแม่มือจรดปลายคาง นิ้วชี้สัมผัสบริเวณปลายจมูก นัยว่าบุคคลกลุ่มนี้ควรแก่การเคารพรองลงมาจากบิดา มารดา มือที่สัมผัสส่วนของใบหน้าจึงลดต่ำลงมาตามลำดับ หรืออีกนัยหนึ่งว่า บุคคลกลุ่มนี้ เป็นผู้ที่เราจะต้องพบปะพูดคุยอยู่ด้วยเป็นประจำ การใช้วาจาจึงเป็นสิ่งที่ควรระมัดระวังเป็นพิเศษ การไหว้ระดับที่ 3 จึงให้ยกมือที่ประนมขึ้นให้นิ้วหัวแม่มืออยู่บริเวณปลายคาง
 
สำหรับการยืนไหว้ บทความระบุว่า “เพศชายให้ยืนตัวตรง ค้อมตัวลงพร้อมกับยกมือขึ้นไหว้ ตำแหน่งของนิ้วหัวแม่มือให้ถูกต้องตามระดับของบุคคลที่เราแสดงความเคารพ จากนั้นลดมือลงพร้อมกับยืดตัวขึ้นกลับมาในท่ายืนตรงตามเดิม
 
ขณะที่การประนมมือไว้ที่ระดับอกถูกอธิบายว่า เป็นการแสดงอาการรับไหว้ คือ “เมื่อมีผู้น้อยมาแสดงความเคารพเราด้วยการกราบหรือไหว้ เราต้องแสดงอาการรับไหว้ตอบ เป็นการแสดงให้รู้ว่าเราให้ความสนใจกับผู้ที่เข้ามาแสดงความเคารพ และทำให้เขาไม่เกิดอาการเคาะเขินด้วย การไหว้และการรับไหว้จะดูนุ่มนวลและสวยงาม หากทำไปพร้อมๆ กัน  การรับไหว้ที่ให้ประนมมือขึ้นอยู่ระหว่างอกนั้น นัยว่า เป็นการแสดงออกที่มาจากใจนั่นเอง
 
อย่างไรก็ตาม บทความไม่ได้ระบุเรื่องระดับการค้อมตัวที่เหมาะสมสำหรับการยืนไหว้ หรือความหมายของระดับการค้อมตัว
 
ต้องยอมรับว่า คนทั่วไปรับรู้ว่าการค้อมตัวคือการแสดงออกทางสัญลักษณ์อย่างหนึ่ง ยิ่งค้อมตัวต่ำมากเท่าไหร่ยิ่งหมายถึงการแสดงความเคารพต่อบุคคลที่ไหว้หรือรับไหว้มากเท่านั้น
 
...ถึงแม้จะไหว้ได้ถูกบ้างไม่ถูกบ้าง ไหว้ได้สวยบ้างไม่สวยบ้าง แต่ก็ทำให้เกิดความรู้สึกอบอุ่น เป็นกันเองเสมือนญาติพี่น้องกันมากขึ้น” บทความระบุทิ้งท้าย